Jak bronić polskiego rynku książki ?

 

Jak bronić polskiego rynku książki? Dość udawania, że „rynek sam się obroni”

Polski rynek książki nie potrzebuje kolejnych pięknych sloganów o „miłości do czytania”. Potrzebuje odwagi, uczciwości i elementarnej ochrony jakości. Bo jeśli dalej będziemy udawać, że wszystko jest w porządku, skończymy z rynkiem, na którym najwięcej widoczności dostają niekoniecznie najlepsze książki, lecz te, które mają najsprawniejszy marketing, najgłośniejszą grupę promującą i największą liczbę powielanych linków.

A wtedy czytelnik przestaje wybierać. Zaczyna być sterowany.

Problem nie polega na tym, że jest dużo książek

Duża liczba publikacji sama w sobie nie jest zagrożeniem. Przeciwnie — różnorodność jest wartością.

Problem zaczyna się wtedy, gdy widoczność przestaje mieć cokolwiek wspólnego z jakością.

Jeżeli przeciętna książka jest wszędzie tylko dlatego, że wokół niej zbudowano sieć wzajemnych poleceń, a dobra książka znika, bo jej autor nie ma dostępu do tych samych kanałów promocji, to nie mówimy już o zdrowej konkurencji.

Mówimy o przewadze zasięgu nad treścią.

Recenzja czy reklama?

Jedną z największych bolączek rynku jest zacieranie granicy między opinią a promocją.

Czytelnik widzi pięć gwiazdek, entuzjastyczny opis i słowa:

„wciągająca od pierwszej strony”, „nie mogłam się oderwać”, „must read”.

Tylko ile z tych opinii jest naprawdę niezależnych?

Ile powstało po uczciwej lekturze, a ile dlatego, że ktoś dostał egzemplarz, współpracuje z autorem, liczy na kolejną przesyłkę albo uczestniczy w środowisku wzajemnego promowania?

Nie ma nic złego we współpracy.

Jest coś złego w udawaniu, że współpracy nie ma.

Czytelniczka ma prawo wiedzieć, czy czyta recenzję, czy element kampanii.

Skończmy z systemem „wszyscy wszystkim wystawiają 10/10”

Rynek, na którym niemal każda nowość dostaje maksymalne oceny, jest rynkiem bez wiarygodnej oceny.

Jeżeli wszystko jest „fenomenalne”, to słowo „fenomenalne” przestaje cokolwiek znaczyć.

Dobra recenzja musi umieć powiedzieć:

to działa,
to nie działa,
to jest oryginalne,
to jest wtórne,
tu autor miał świetny pomysł,
tu wykonanie zawiodło.

Bez tego nie ma krytyki.

Jest tylko promocja.

Polskich autorów trzeba wspierać. Ale nie bezwarunkowo

To ważne rozróżnienie.

Wspieranie polskiej literatury nie oznacza bezkrytycznego chwalenia wszystkiego, co zostało napisane po polsku.

To byłoby wręcz szkodliwe.

Bo jeśli słaba książka jest chroniona przed krytyką tylko dlatego, że „trzeba wspierać polskich autorów”, to kto wtedy chroni dobrego autora?

Tego, który pracował nad warsztatem, poprawiał tekst, słuchał redakcji, inwestował w korektę i stworzył książkę naprawdę wartościową?

Jeśli słabość i jakość dostają tę samą nagrodę, jakość przestaje się opłacać.

Potrzebujemy uczciwej selekcji

Nie każda książka zasługuje na taką samą ekspozycję.

To może brzmieć brutalnie, ale taka jest rola recenzenta, redakcji i księgarni.

Selekcja nie jest cenzurą.

Selekcja jest odpowiedzialnością.

Redakcja powinna umieć powiedzieć:

tej książki nie polecamy.

Księgarnia powinna dbać o to, by klient nie był zalewany wyłącznie tytułami tych samych autorów i wydawców.

Bloger powinien mieć odwagę napisać recenzję na 5/10, jeśli książka na tyle zasługuje.

Inaczej wszyscy uczestniczymy w zbiorowym udawaniu.

Brońmy czytelnika przed sztucznym szumem

Nie chodzi o to, żeby walczyć z marketingiem.

Marketing jest częścią rynku.

Problem zaczyna się wtedy, gdy marketing udaje społeczną rekomendację.

Gdy te same linki krążą w dziesiątkach grup.

Gdy te same nazwiska pojawiają się bez końca.

Gdy komentarze brzmią identycznie.

Gdy każdy zachwyt prowadzi do zakupu.

Czytelnik ma prawo zapytać:

czy ta książka jest naprawdę dobra, czy po prostu bardzo dobrze promowana?

To jedno z najważniejszych pytań, jakie dziś można zadać.

Co można zrobić?

Po pierwsze: oznaczać współprace.

Po drugie: oddzielać reklamę od recenzji.

Po trzecie: wymagać konkretu. Nie „wspaniała książka”, tylko: co działa i dlaczego.

Po czwarte: promować różnorodność autorów, a nie w kółko ten sam zamknięty krąg.

Po piąte: doceniać redakcję, korektę i warsztat.

Po szóste: nie bać się ocen 4/10, 5/10 czy 6/10.

Po siódme: pytać o konflikty interesów.

I po ósme: przywrócić znaczenie słowu „polecam”.

Bo polecenie powinno być czymś więcej niż elementem strategii sprzedażowej.

MISS mówi jasno

Nie będziemy bronić polskiego rynku książki przez bezrefleksyjne chwalenie wszystkiego.

Będziemy go bronić przez uczciwość.

Przez wskazywanie dobrych książek.

Przez krytykowanie słabych.

Przez zadawanie niewygodnych pytań.

Przez oddzielanie recenzji od reklamy.

I przez przypominanie, że polski autor zasługuje na szacunek nie dlatego, że jest polski, lecz dlatego, że wykonał dobrą pracę.

To jest prawdziwe wsparcie rynku.

Nie klaskanie.

Nie wzajemne laurki.

Nie dziesięć identycznych zachwytów pod dziesięcioma identycznymi linkami.

Tylko jakość, odpowiedzialność i szacunek do czytelnika.

Bo rynek książki nie upada wtedy, kiedy pojawiają się ostre recenzje.

Upada wtedy, kiedy nikt już nie wierzy recenzjom.