Iluzja z okładki kontra prawda z IPN-u. Dlaczego suknie prezydentowej nie przykryją romantyzowania zbrodniarzy?

 

Iluzja z okładki kontra prawda z IPN-u. Dlaczego suknie prezydentowej nie przykryją romantyzowania zbrodniarzy?

Przez lata wmawiano nam, że kultura wysoka i polityka historyczna to obszary wolne od taniego marketingu. Że kiedy podpisujemy petycje w obronie prawdy o naszych dziejach, stoimy po jednej stronie barykady – naprzeciw wielkich korporacji wydawniczych liczących wyłącznie zyski. Nic bardziej mylnego. Czas zdjąć różowe okulary i głośno powiedzieć to, czego elity władzy boją się najbardziej: dla salonów prawda historyczna to tylko kolejny element garderoby. Służy do pokazywania się, a nie do wyciągania lekcji.

Pamiętacie memy ze Shrekiem i słynne, szeroko komentowane kreacje Pierwszej Damy? Te obrazki, choć bawiły internet, niosą ze sobą głębszą, brutalną metaforę. Pokazują świat, w którym priorytetem jest fasada, idealnie skrojony wizerunek i budowanie mitu o własnej wybitności. W tym świecie nie ma miejsca na niewygodne fakty. Książki historyczne leżące na prezydenckich biurkach nie mają uczyć krytycznego myślenia – mają dobrze wyglądać na zdjęciach. Mają budować autorytet osób, których rzeczywista wiarygodność dawno już legła w gruzach.

Władza kocha literaturę, ale tylko taką, która jej potakuje. Chętnie patronuje dziełom, które piszą historię na nowo, tworząc czarno-białe laurki. Najbardziej przerażające jest jednak to, co dzieje się na marginesie tej polityki wizerunkowej: pełzające, ciche romantyzowanie zbrodniarzy wojennych. Pod płaszczykiem „skomplikowanych życiorysów” czy „tragizmu epoki” do mainstreamu przemyca się próby wybielania ludzi odpowiedzialnych za cierpienie tysięcy niewinnych ofiar. Czy to jeszcze obrona tożsamości narodowej, czy już moralny analfabetyzm?

Kiedy oficjalne instytucje zawodzą, uwikłane w układy i walkę o słupki poparcia, odpowiedzialność spada na nas. To właśnie niezależne media – takie jak magazyn „Miss” – oraz świadome czytelniczki muszą stać się nową linią obrony. Naszym obowiązkiem jest głośne ostrzeganie przed literacką manipulacją. Musimy krzyczeć, gdy rynek zalewają pseudohistoryczne opowiastki o „ludzkim obliczu” katów, pisane wyłącznie dla wywołania taniej sensacji i zbicia kapitału.

Nie dajmy się uśpić pięknym słowom o patriotyzmie płynącym z ust ludzi, których jedynym realnym priorytetem jest własne ego. Prawda historyczna bywa bolesna, brudna i skomplikowana. Nie da się jej przypudrować ani ubrać w elegancką garsonkę. Jeśli elity wolą żyć w świecie iluzji, my wybieramy fakty. I będziemy o nie walczyć na łamach każdego numeru.

---