Race zamiast ciszy. Mentzen urządził polityczne widowisko w cieniu wołyńskich mogił

11 lipca powinien być dniem ciszy, modlitwy i skupienia. Dniem, w którym potomkowie ofiar zbrodni wołyńskiej mogą zapalić znicz, pochylić głowę i pomyśleć o swoich bliskich — mordowanych całymi rodzinami, często bez grobu, bez krzyża i bez prawa do godnego pochówku.

Tymczasem Sławomir Mentzen i działacze Konfederacji postanowili zamienić uroczystość w Domostawie w nocne widowisko polityczne. Pod pomnikiem zapłonęły race, pojawił się partyjny transparent, kamery i gotowy materiał do mediów społecznościowych. Samo ugrupowanie przedstawiało wydarzenie jako oddanie hołdu ofiarom, wskazując również na wcześniejszą modlitwę i nabożeństwo. Faktem pozostaje jednak, że przed monumentem użyto rac i wyeksponowano polityczne hasła. (Fundacja Opoka)

I właśnie tu zaczyna się skandal.

Cmentarz to nie stadion

Race mają swoje miejsce na marszu, manifestacji, koncercie albo stadionie. Miejsce pamięci ofiar ludobójstwa wymaga zupełnie innego języka symboli: ciszy, kwiatów, zniczy, modlitwy i nazwisk zamordowanych.

Czy ktoś wyobraża sobie partyjną ekipę odpalającą race podczas pogrzebu własnej rodziny? Czy przed trumną potrzebny jest transparent z logo politycznego środowiska? Czy zaduma staje się bardziej autentyczna, gdy wszystko zostaje nagrane, opublikowane i opatrzone nazwiskiem lidera?

Nie. To nie jest głębsza pamięć. To jest polityczna scenografia.

Politycy Konfederacji przyjechali do Domostawy w środku nocy, uczestniczyli w nabożeństwie i deklarowali, że chcą uczcić pomordowanych. (Kresy.pl) Jednak dobra intencja nie unieważnia pytania o formę. A forma przypominała bardziej partyjną demonstrację siły niż rodzinne czuwanie nad grobami.

Ofiary nie są paliwem wyborczym

Zbrodnia wołyńska nie należy do Mentzena, Konfederacji ani żadnej innej partii. Należy przede wszystkim do rodzin ofiar, do historyków, do tych, którzy od dziesięcioleci walczą o ekshumacje, identyfikację szczątków i godny pochówek.

To oni mają prawo mówić o bólu.

Polityk ma obowiązek pomagać w ustaleniu prawdy, prowadzić skuteczną dyplomację, zabiegać o badania, groby i upamiętnienie. Nie powinien używać tragedii jako tła do budowania własnego wizerunku.

Gdy nad miejscem pamięci unosi się czerwony dym, a w centrum kadru stają politycy, łatwo odnieść wrażenie, że ofiary po raz kolejny zostały przesunięte na dalszy plan. Najważniejsze staje się już nie to, kim byli zamordowani, lecz kto przyjechał, kto przemawiał i kto zgromadzi więcej reakcji w internecie.

Pamięć nie potrzebuje zadymy

Konfederacja umieściła na transparencie hasło: „Zbrodnia, która nie została rozliczona, wciąż trwa”. (stalowka24.pl) To mocne zdanie. Ale właśnie dlatego powinno zostać wypowiedziane z powagą, a nie w oprawie przypominającej kibicowską demonstrację.

Wołyń nie potrzebuje kolejnej awantury między Polakami. Nie potrzebuje prześcigania się, kto jest większym patriotą. Nie potrzebuje wyzwisk wobec każdego, kto krytykuje sposób organizacji obchodów.

Można domagać się prawdy o zbrodni i jednocześnie sprzeciwiać się politycznemu wykorzystywaniu jej ofiar. Można żądać ekshumacji i godnych pochówków, nie rozpalając nienawiści wobec współczesnych Ukraińców. Można być patriotą bez rac, partyjnego spektaklu i krzyku.

Mentzen powinien odpowiedzieć na proste pytanie

Czy najważniejsi byli tam zamordowani Polacy, czy medialny obraz lidera Konfederacji na tle płonących rac?

Jeżeli chodziło wyłącznie o modlitwę i pamięć, wystarczyłyby znicze, kwiaty oraz odczytanie nazw miejscowości i nazwisk ofiar. Nie trzeba było robić widowiska.

Sławomir Mentzen jako doświadczony polityk doskonale wie, jak działa obraz. Wie, że race, tłum i transparent stworzą mocne zdjęcia. Wie, że takie kadry będą udostępniane tysiące razy. Nie można więc udawać, że medialny efekt był przypadkiem.

Nie pozwólmy zawłaszczyć Wołynia

Najgorsze, co możemy zrobić, to pozwolić jednej partii wmówić Polakom, że tylko ona ma prawo mówić o zbrodni wołyńskiej, a każdy krytyk jej zachowania jest przeciwnikiem pamięci.

To fałsz.

Krytyka partyjnego spektaklu nie jest znieważaniem ofiar. Przeciwnie — jest obroną ich pamięci przed wykorzystaniem. Wołyń zasługuje na prawdę, ekshumacje, nazwiska, mogiły i modlitwę. Nie na marketing polityczny.

Cmentarz nie jest stadionem. Krzyż nie jest partyjnym banerem. A pamięć zamordowanych nie może być dekoracją w kampanii żadnego polityka.

Mentzen chciał pokazać siłę. Pokazał przede wszystkim, jak łatwo polityka potrafi zagłuszyć ciszę należną zmarłym.